O dysleksji

 

Powszechnie panuje przekonanie, że terminu dysleksja używa się tylko w szkole i odnosi się go wyłącznie do dzieci szkolnych. Mówi się o uczniu z dysleksją, dziecku dyslektycznym, klasie dla uczniów dyslektycznych. Niekiedy stosuje się określenia ryzyko dysleksji albo dziecko ryzyka dysleksji. Tymczasem dysleksja to termin opisujący nie tylko trudności dzieci, ale także problemy młodzieży i osób dorosłych.
Dysleksja to syndrom specyficznych trudności w czytaniu i pisaniu. Trudności te zmieniają się wraz z rozwojem dziecka – dlatego dysleksja nazywana jest dysleksją rozwojową. W węższym zakresie postaci dysleksji opisywane są również jako dysortografia i dysgrafia.

Terminy używane najczęściej w treściach opinii poradni psychologiczno-pedagogicznych:

  • dysleksja rozwojowa – zespół specyficznych trudności w pisaniu i czytaniu,
  • dysleksja – specyficzne trudności w czytaniu, którym często towarzyszą trudności w pisaniu,
  • dysortografia – specyficzne trudności z opanowaniem poprawnej pisowni (uczeń popełnia liczne błędy ortograficzne, chociaż zna reguły pisowni),
  • dysgrafia – trudności w opanowaniu właściwego poziomu graficznego pisma (tzw. brzydkie pismo).

Słownik najważniejszych pojęć 

Dysleksja rozwojowa najczęściej ujawnia się przez całe życie. Charakterystyczne dla niej objawy i symptomy można niwelować w wieku szkolnym poprzez terapię pedagogiczną, czyli specjalistyczną pomoc w postaci zajęć korekcyjno-kompensacyjnych z terapeutą lub specjalnie przygotowanym do tego nauczycielem. Można tez pracować samodzielnie, korzystając z odpowiednio przygotowanych ćwiczeń, na przykład z serii Orotgraffiti.

Szacuje się, że w każdej klasie uczy się co najmniej jedno dziecko ze specyficznymi trudnościami. 10% populacji to lekkie przypadki dysleksji, a około 2–4 % ciężkie.  

Paradoksy osób z dysleksją

  • spora liczba błędów, ale dobra znajomość ortografii (język polski),
  • kłopoty z chronologią zdarzeń, ale dobra znajomość faktów (historia),
  • trudności w zapisie wyrazów, ale łatwa wymowa (języki obce),
  • mylenie znaków matematycznych, ale dobra znajomość teorii (matematyka),
  • trudności w czytaniu map, ale rozległa wiedza ogólna (geografia),
  • kłopoty w czytaniu nut, ale wysokie poczucie rytmu (muzyka).
 

Czy moje dziecko ma dysleksję?

Dysleksję można rozpoznać, jeżeli występują u dziecka niepowodzenia w nauce czytania i poprawnego pisania, a poziom czytania i pisania  jest znacznie gorszy od oczekiwanego. Należy jednak pamiętać, że specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu rozpoznaje się tylko w przypadku stwierdzenia prawidłowego rozwoju umysłowego. Pamiętajmy też, że symptomy dysleksji zmieniają się wraz rozwojem dziecka. Najczęstsze objawy dysleksji to: zbyt wolne tempo głośnego czytania, czytanie za pomocą głoskowania czy sylabizowania, słabe rozumienie przeczytanego tekstu, trudności w pisaniu ze słuchu, trudności w przepisywaniu tekstu, liczne błędy ortograficzne pomimo znajomości zasad, trudności z koordynacją ruchową, kłopoty z koncentracją uwagi.

Objawy dysleksji w wieku przedszkolnym i w zerówce – dzieci ryzyka dysleksji

   

Dysleksję można rozpoznać, jeżeli występują u dziecka niepowodzenia w nauce czytania i poprawnego pisania, a poziom czytania i pisania jest znacznie gorszy od oczekiwanego. Należy jednak pamiętać, że specyficNa tym etapie edukacyjnym diagnoza dysleksji jest utrudniona, ponieważ rozwój dzieci w wieku przedszkolnym jest nierówny, a dysproporcje między nimi duże – jeden pięciolatek już czyta, inny dopiero się uczy, jeszcze inny nie opanował tej umiejętności w ogóle, jeden nie ma trudności z czynnościami szkolnymi, drugi ma. To naturalne. W tym wieku możemy mówić tylko o niektórych symptomach dysleksji i jej ryzyku.

Ryzyko dysleksji występuje jeśli dziecko:

  • przejawia nasilone trudności w nauce czytania: czyta bardzo wolno, głoskuje tekst, przekręca wyrazy,
  • nie rozumie przeczytanego tekstu,
  • litery i wyrazy uporczywie pisze w sposób zwierciadlany albo odwzorowuje tekst od prawej strony do lewej,
  • ma trudności z samodzielnym ubieraniem się, wiązaniem sznurowadeł, zapinaniem guzików, układaniem przedmiotów, rozróżnianiem stron, kształtów,
  • potrzebuje więcej czasu na wykonanie prostych czynności.
 

Niektóre objawy dysleksji u uczniów szkoły podstawowej

Czytanie

  • mało błędów, lecz wolne tempo czytania, głoskowanie lub sylabizowanie tekstu, słabe rozumienie czytanego tekstu

albo

  • bardzo szybkie tempo czytania, lecz z wieloma błędami, domyślanie się treści, słabe rozumienie tekstu

albo

  • niewłaściwe tempo czytania,
  • nieodpowiednia do poziomu edukacji technika czytania.

Pisanie

  • popełnianie błędów podczas przepisywania,
  • trudności z zapamiętaniem kształtu liter,
  • mylenie kształtu liter,
  • mylenie liter odpowiadającym głoskom podobnym,
  • nieprawidłowe łączenie liter,
  • nasilone trudności w pisaniu ze słuchu,
  • nieprzestrzeganie liniatury,
  • mało czytelne pismo.

Dziecko z trudnościami o charakterze dyslektycznym:

  • wykazuje małą sprawność ruchową całego ciała, np. trudności w nauce jazdy na rowerze dwukołowym, łyżwach, nartach,
  • niechętnie uczestniczy w zabawach ruchowych,
  • ma trudności z wykonaniem ćwiczeń równoważnych, np. chodzenie po linii, stanie na jednej nodze,
  • nie opanowało czynności samoobsługowych, np. ubierania się, mycia,
  • ma trudności z rzucaniem do celu i chwytaniem,
  • nieprawidłowo trzyma ołówek,
  • ma trudności z odtwarzaniem, np. figur geometrycznych,
  • ma trudności z wyodrębnieniem szczegółów, np. układanie mozaiki,
  • z trudem odróżnia podobne kształty, np. litery m – n, l – ł – t; myli wyrazy od – do,
  • ma trudności z tworzeniem rymów,
  • przestawia głoski i sylaby w złożonych wyrazach,
  • ma trudności z różnicowaniem głosek podobnych, np. z – s; g – k,
  • trudności z zapamiętaniem sekwencji nazw albo serii nazw, np. kolejnych nazw miesięcy, dni tygodnia,
  • ma trudności z odróżnianiem prawej i lewej strony,
  • ma trudności z określaniem pory roku, dnia czasu na zegarze.

Symptomy dysleksji w starszym wieku szkolnym

  • wolne tempo czytania,
  • trudności ze zrozumieniem i zapamiętaniem czytanego tekstu,
  • niechęć do czytania długich tekstów i książek,
  • trudności z pisaniem wypracowań,
  • popełnianie błędów gramatycznych,
  • nieczytelne pismo,
  • w nauce języków obcych trudności z poprawnym pisaniem pomimo dobrych wypowiedzi słownych,
  • trudności z zapamiętaniem słówek,
  • nieprawidłowa wymowa,
  • trudności z rozumieniem i zapamiętaniem tekstu mówionego lub nagranego na taśmę,
  • przestawianie cyfr,
  • nieprawidłowe zapisywanie znaków matematycznych,
  • nieprawidłowe wykonywanie wykresów,
  • kłopoty z wyobraźnią przestrzenną,
  • trudności z opanowaniem terminologii z biologii, fizyki, chemii, geografii,
  • nieprawidłowe zapisywanie łańcuchów reakcji,
  • trudności z czytaniem i rysowaniem map, zapamiętaniem nazw, nut,
  • trudności z orientacją w czasie i przestrzeni,
  • trudności w ćwiczeniach równoważnych, gier z piką, bieganiu.